ایران در آستانه بحران سالمندی؛ بهزیستی از یارانه ۱۲۰ میلیون ریالی و طرحهای جامع حمایت از سالمندان خبر داد
آخرین ویرایش در دی 16, 1404 توسط رضا اسد زاده
در بحبوحه هشدارها نسبت به روند پرشتاب سالمندی در ایران، رئیس سازمان بهزیستی کشور از سرانه یارانه ۱۲۰ میلیون ریالی ماهانه برای سالمندان مجهولالهویه خبر داد و برنامهها و چالشهای پیش روی جمعیت سالمند کشور را تشریح کرد. این اظهارات در دیدار با مقامات بینالمللی مددکاری اجتماعی بیان شد و ابعاد گستردهای از وضعیت فعلی و آینده سالمندان ایران را نمایان ساخت.
<
>
افزایش حمایت از سالمندان مجهولالهویه: هر ماه ۱۲۰ میلیون ریال یارانه
سیدجواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور، با تأکید بر لزوم توجه ویژه به سالمندان، به خصوص آن دسته که فاقد هویت مشخص هستند، اعلام کرد که سرانه یارانه اختصاص یافته به سالمندان مجهولالهویه ماهیانه ۱۲۰ میلیون ریال است. این کمک مالی در راستای پوشش نیازهای اولیه این قشر آسیبپذیر جامعه صورت میگیرد. وی همچنین به حمایت از ۲۴۲ هزار سالمند دارای معلولیت اشاره کرد که حق پرستاری دریافت میکنند. برای خانوادههایی که در منزل از سالمندان نگهداری میکنند، مبلغ حق پرستاری ۴ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان در ماه در نظر گرفته شده است. این رویکرد، بیانگر توجه سازمان بهزیستی به مدل خانوادهمحور در ارائه خدمات به سالمندان است که هدف آن حفظ افراد در محیط خانه و کاهش نیاز به مراکز نگهداری شبانهروزی است.
جامعیت خدمات بهزیستی برای سالمندان: از نگهداری در منزل تا شهرهای دوستدار سالمند
با توجه به جمعیت ۱۰ میلیون و ۳۰۰ هزار نفری سالمندان در ایران، سازمان بهزیستی در قالب دبیرخانه سالمندان کشور، برنامههای متنوعی را در دست اجرا دارد. این برنامهها با هدف بهبود کیفیت زندگی سالمندان و افزایش مشارکت اجتماعی آنها طراحی شدهاند. از جمله مهمترین این اقدامات میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
ایجاد ۱۶ شهر دوستدار سالمند: این شهرها با شاخصهای بینالمللی و افزوده شدن معیارهای بومی نظیر گردشگری سالمندان، فضایی مناسب برای زندگی فعال و پویا را برای سالمندان فراهم میکنند.
راهاندازی پاتوقهای سالمندی: با شناسایی تنهایی به عنوان بزرگترین مشکل ۶۰ درصد از سالمندان، این پاتوقها برای گفتوگو، تعاملات اجتماعی و کاهش انزوای سالمندان ایجاد شدهاند.
توانمندسازی و حمایت از زنان سالمند تنها: ۵۱ هزار زن سالمند تنها در کشور شناسایی شدهاند و برنامههای توانمندسازی ویژهای برای آنها در دستور کار قرار دارد. حتی موضوع ازدواج مجدد برای این گروه نیز مورد توجه قرار گرفته است.
علاوه بر این، پیشنویس لایحه حقوق سالمندان در حال طی مراحل اداری است و دبیرخانه اشتغال نقرهای نیز به منظور فراهم آوردن فرصتهای شغلی سبک برای این قشر تشکیل شده است. در حوزه مراقبت، ۳ هزار مراقب رسمی و ۲۵۰۰ مراقب غیررسمی آموزش دیدهاند و بیش از ۱۰ هزار و ۵۰۰ سالمند نیز آموزشهای خودمراقبتی را دریافت کردهاند. در حال حاضر، ۷۰۰ مرکز روزانه، شبانهروزی و مراقبت در منزل فعال هستند که یک میلیون سالمند را تحت پوشش قرار میدهند.
چالشهای سالمندی در ایران: سرعت بالا، ابعاد چندگانه و تاخیر در برنامهریزی
ایران با ۱۴ درصد جمعیت سالمند، رسماً وارد مرحله "کشور سالمند" شده است. این در حالی است که یک کشور با ۷ درصد جمعیت سالمند "جوان" تلقی میشود، ۷ تا ۱۴ درصد در مرحله "ورود به سالمندی"، ۱۴ تا ۲۱ درصد "سالمند"، ۲۱ تا ۲۷ درصد "سالخورده" و بیش از ۲۷ درصد "شدیداً سالخورده" محسوب میشود. حسینی سه ویژگی بارز برای سالمندی در ایران برشمرد:
سرعت بالای سالمندی: نرخ رشد جمعیت سالمند در ایران ۴.۷ درصد است، در حالی که نرخ رشد کلی جمعیت ۱.۴ درصد است. اگرچه میانگین جهانی برای سالمند شدن یک کشور ۸۰ سال است، ایران این فرآیند را در طول ۳۰ سال تجربه کرده و پیشبینی میشود تا سال ۱۴۳۰ (۲۰۵۱ میلادی) بیش از ۳۰ درصد جمعیت کشور سالمند باشند.
سالمندی چندلایهای: سالمندی در ایران غالباً با مشکلات متعددی نظیر معلولیت، فقر، بیسوادی، بیماری و تنهایی همراه است که بار مسئولیت اجتماعی را افزایش میدهد.
تاخیر در ساختار و برنامهریزی: ساختارها و برنامهریزیهای موجود متناسب با سرعت و پیچیدگی این پدیده ارتقا نیافته است و نوعی تأخیر ساختاری، اداری و گسست شناختی در مواجهه با سالمندی دیده میشود.
با توجه به اینکه سن بازنشستگی در ایران ۵۲ سال و امید به زندگی ۷۶ سال است، حدود یکسوم عمر افراد در دوران سالمندی میگذرد. این تفاوت فاحش، صندوقهای بازنشستگی را به سمت ورشکستگی سوق داده است. دبیرخانه اقتصاد نقرهای با هدف فعالسازی سالمندان در مشاغل سبک و ایجاد فرصتهای شغلی برای جوانان در حوزه خدمات مرتبط با سالمندان، گامی در جهت مقابله با این چالش برداشته است. این مقام مسئول به آماری هشداردهنده اشاره کرد:
برای هر ۱۰۰ سالمند در ایران، ۱۷۵ نفر درگیر مراقبت یا تبعات سالمندی هستند؛ در حالی که این رقم در ژاپن تنها ۱۷ نفر است.
تجربیات جهانی در مواجهه با سالمندی و ظرفیتهای پنهان ایران
مقامات بینالمللی حاضر در این دیدار نیز تجربیات کشورهای خود را مطرح کردند. عمران جمیل از سنگاپور، دبیر دفتر منطقهای فدراسیون بینالمللی مددکاران اجتماعی (IFSW)، به نرخ باروری کمتر از یک درصد در کشورش اشاره کرد که منجر به پذیرش مهاجر و بروز مسائل اجتماعی شده است. وی از موفقیت مدل مراکز روزانهای سخن گفت که کودکان و سالمندان در کنار یکدیگر قرار میگیرند و پیوندهای عاطفی مانند نوه و پدربزرگ/مادربزرگ شکل میگیرد. این مدل اکنون در شهرهای مختلف سنگاپور توسعه یافته و مهدکودکها در کنار خانههای سالمندان ایجاد شدهاند. طرح «دستهای مهربان» در ایران نیز با هدف تقویت پیوند بیننسلی، کودکان بیسرپرست و سالمندان را در مجاورت یکدیگر قرار میدهد که رویکردی مشابه و ستودنی است.
مهد هیزان، رئیس انجمن آموزش مددکاری اجتماعی آسیا–اقیانوسیه، نیز از مالزی به کاهش نرخ زاد و ولد در کشورش و ارائه مکملهای غذایی به کودکان ۷ تا ۱۲ ساله در مدارس برای مقابله با این چالش اشاره کرد. وی همچنین از توزیع سرنگ رایگان میان معتادان تزریقی برای کاهش ابتلا به ایدز خبر داد.
این مقامات بینالمللی، برنامهریزیهای دقیق و ظرفیتها و تجربیات ارزشمند ایران در حوزه سالمندی را ستودند و ابراز داشتند که جهان از این دستاوردها بیخبر است. این نشاندهنده پتانسیل بالای ایران برای به اشتراک گذاشتن دانش و تجربیات خود در این زمینه با جامعه جهانی است.
مطالب مرتبط
- زنگ خطر ناترازی گاز در اقتصاد ایران؛ ۱۶ میلیارد دلار خسارت سالانه و فوریت بهینهسازی مصرف
- تعطیلی بیسابقه دولت فدرال آمریکا: خسارات میلیارد دلاری و بحران اعتماد عمیق
- بیتکوین در مسیر نزولی ماند و بازار رمزارزها قرمز شد
- پشتیبانی اضطراری لندن از جگوار لندرور؛ هزینه یک حمله سایبری برای اقتصاد بریتانیا
رضا اسد زاده هستم فوق لیسانس علوم انسانی و با بیش از 8 سال سابقه خبرنگاری .
