معضل فوتبال ایران: شکاف عمیق بین مربیان پایه و بزرگسالان؛ آیا فوتبال حرفهای مقصر است؟
آخرین ویرایش در ژوئن 8, 2025 توسط رضا اسد زاده
یک کارشناس فوتبال با انتقاد شدید از وضعیت موجود، معتقد است که فاصله بین مربیان ردههای پایه و بزرگسالان در فوتبال ایران به حدی رسیده که میتوان آن را “اختلاف کهکشانی” نامید. این پدیده شاید یکی از عوارض جانبی فوتبال حرفهای در کشور باشد که به ریشههای اصلی توسعه فوتبال، یعنی بازیکنسازی، آسیب میرساند.
منوچهر بیات، کارشناس فوتبال، در تحلیلی از وضعیت فوتبال پایه، بیتوجهی مسئولان و متولیان به این بخش و مربیان زحمتکش آن را ناشی از فقدان یک سیستم ارزیابی کارنامه و عملکرد مربیان در ورزش کشور دانست. او اشاره کرد که کمیته جوانان فدراسیون فوتبال به جای جستجو و جذب فعال مربیان کاربلد، منتظر است تا خود مربیان فعال خوزستانی مراجعه کرده و خود را معرفی کنند.
فقدان عدالت در فوتبال پایه
بیات با اشاره به رویکرد متناقض مسئولان فدراسیون که در سخنرانیها از عدالت دم میزنند اما در عمل خلاف آن عمل میکنند، این پرسش را مطرح کرد: “آیا آنطور که باید و شاید حق مربیان سازنده فوتبال پایه در خوزستان داده شده است؟” او ابراز امیدواری کرد که مسئولان با توجه به مشکلات و معضلات موجود، چارهای بیندیشند.
این کارشناس تأکید کرد که فوتبال ایران نباید تا این حد در مسیر نتیجهگرایی صرف قرار گیرد که بحث اصلی، یعنی بازیکنسازی در آکادمیها، به فراموشی سپرده شود. این در حالی است که در کشورهای توسعهیافته فوتبال، نگاه ویژهای به فوتبال پایه برای تربیت بازیکنان آینده وجود دارد، اما در ایران هنوز به هفتههای ابتدایی لیگ نرسیدهایم که به فکر نتیجه و تغییر مربی هستیم. این شرایط باعث شده تا مربیان نتوانند فلسفه بازیکنسازی را به درستی در تیمهای خود پیاده کنند.
شکاف عمیق میان مربیان پایه و بزرگسالان: یک عارضه جدی فوتبال حرفهای در ایران
بیات با بیان اینکه در شرایط فعلی، اختلاف بین مربیان پایه و بزرگسالان به کهکشانها رسیده است، گفت: “شاید این موضوع نیز عوارض فوتبال حرفهای باشد.” او توضیح داد که در کشورهای پیشرفته، مربیانی که استعدادهای جوان را کشف میکنند، از لحاظ مالی ارزشگذاری میشوند و این امر باعث میشود که مربیان وسوسه نشوند. اما در ایران، کسی اصلاً به فکر مربی پایه نیست.
سوداگری با آیندهسازان فوتبال
این پیشکسوت فوتبال با انتقاد از سیستم باشگاهداری در ایران، تأکید کرد که باید سیستمی ایجاد شود که در آن، اگر مربی بازیکنی را کشف کرد، پاداش مشخصی برای او در نظر گرفته شود. او افشا کرد که در حال حاضر، برخی مربیان، بازیکنان را با خود از یک باشگاه به باشگاه دیگر میبرند تا در ازای این انتقال، سهمی به دست آورند. این رویه نه تنها به بازیکنان جوان آسیب میزند، بلکه از سیستم باشگاهداری سالم جلوگیری میکند و مانع از رشد پایدار فوتبال میشود.
پیامدها و راهکارهای احتمالی
این وضعیت نشان میدهد که فوتبال ایران در ردههای پایه با چالشهای جدی مواجه است. عدم حمایت مالی و معنوی از مربیان پایه، فقدان یک سیستم استعدادیابی و پرورش بازیکن، و نیز نبود نظارت کافی بر انتقال بازیکنان، همگی از عواملی هستند که به این وضعیت دامن میزنند. برای بهبود این شرایط، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- ایجاد سیستم ارزیابی و رتبهبندی مربیان پایه: این سیستم میتواند با شفافیت، عملکرد مربیان را ارزیابی کرده و زمینه حمایتهای مالی و معنوی را فراهم آورد.
- تصویب قوانین حمایتی برای مربیان سازنده: باشگاهها باید ملزم به پرداخت پاداش به مربیانی شوند که استعدادهای جوان را کشف و پرورش میدهند. این پاداش میتواند درصدی از قرارداد بازیکنان در آینده باشد.
- تمرکز زدایی از نتیجهگرایی صرف: فدراسیون فوتبال و باشگاهها باید به جای تمرکز بر نتایج کوتاهمدت، به توسعه بلندمدت بازیکنسازی و تقویت آکادمیها بپردازند.
- تقویت کمیته جوانان فدراسیون فوتبال: این کمیته باید فعالتر عمل کرده و به صورت میدانی به شناسایی و حمایت از مربیان و استعدادهای جوان بپردازد.
**رضا اسدزاده**
سردبیر و مدیر اجرایی
رضا اسدزاده روزنامهنگار باسابقه، مدیر رسانهای و تحلیلگر مسائل شهری با بیش از هجده سال تجربه حرفهای در عرصه خبرنگاری، مدیریت تحریریه و تولید محتوای خبری است. تخصص اصلی وی در حوزه خبرنگاری شهری، تحلیل سیاستهای مدیریت شهری و پوشش تحولات اجتماعی کلانشهرها میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد علوم ارتباطات اجتماعی از دانشگاه علامه طباطبایی و کارشناسی روزنامهنگاری از دانشگاه تهران است. همچنین دورههای تخصصی مدیریت رسانه، خبرنگاری پیشرفته و اخلاق حرفهای را در مراکز معتبر داخلی و بینالمللی گذرانده است. پایاننامه کارشناسی ارشد وی با موضوع «نقش رسانههای محلی در بهبود مدیریت شهری» به عنوان پژوهش برتر دانشکده ارتباطات انتخاب شد.
**سوابق حرفهای**
اسدزاده فعالیت حرفهای خود را از اواخر دهه هفتاد به عنوان خبرنگار شهری در یکی از روزنامههای پرتیراژ کشور آغاز کرد. با گسترده شدن دامنه فعالیتهایش، مسئولیتهای گوناگونی از جمله دبیری گروه شهری، معاونت خبر و سردبیری چندین رسانه معتبر را بر عهده داشته است. گزارشهای تحقیقی وی درباره فساد در شهرداریها، مشکلات حملونقل عمومی و بحران مسکن، چندین بار در جشنوارههای مطبوعاتی کشور حائز رتبه شده است.
وی از سال ۱۳۹۸ به عنوان سردبیر و مدیر اجرایی در مجله خبری صبح آنلاین مشغول به فعالیت است. در این مدت، با بازتعریف ساختار تحریریه و بهکارگیری نیروهای جوان و متخصص، توانسته است جایگاه این رسانه را در فضای خبری کشور تثبیت کند. تیتراژ و امضای سردبیری وی، نشان اعتبار و اتکای بسیاری از خوانندگان صبح آنلاین است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی اسدزاده در مدیریت رسانههای خبری، تحلیل سیاستهای مدیریت شهری، خبرنگاری تحقیقی و پوشش تحولات اجتماعی کلانشهرها است. وی همچنین در زمینه آموزش روزنامهنگاری، راهبری تیمهای تحریریه، طراحی ساختار خبری و مشاوره رسانهای به سازمانها تجربه کمنظیری دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد اسدزاده در روزنامهنگاری مبتنی بر صحتسنجی چندلایه، اولویت دادن به منافع عمومی، رعایت اخلاق حرفهای و پرهیز از تیتراژ زرد و احساسی است. وی بر این باور است که خبرنگار مسئولیتی فراتر از گزارش ساده رویدادها دارد و باید در برابر تأثیر اخبار بر افکار عمومی پاسخگو باشد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو هیئت مدیره انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران (دوره پنجم)، عضو شورای سیاستگذاری جشنواره مطبوعات و عضو کمیته اخلاق خانه مطبوعات کشور است. همچنین به عنوان مدرس مدعو در دورههای تربیت خبرنگار دانشکده علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی فعالیت دارد.
**افتخارات و جوایز**
– دریافت جایزه بهترین سردبیر سال از جشنواره مطبوعات (۱۴۰۰ و ۱۴۰۲)
– تندیس طلایی گزارشنویسی تحقیقی برای گزارش «لایههای پنهان آلودگی هوا» (۱۳۹۸)
– دو بار نامزدی جایزه خبرنگار برتر حوزه شهری
– نویسنده پرفروشترین پروندههای ویژه صبح آنلاین
