مجله خبری صبح آنلاین

جدیدترین اخبار ایران و جهان

اخبار

نفس‌های بریده زاگرس در محاصره ریزگردها؛ جنگل‌های بلوط در خط مقدم نبرد خاموش

آخرین ویرایش در جولای 11, 2026 توسط رضا اسد زاده

جنگل‌های زاگرس در غرب ایران، روزگاری نماد طراوت و زندگی بودند، اما اکنون این سپر سبز طبیعی در جدالی نابرابر با پدیده ریزگردها و آلودگی‌های صنعتی، نفس‌های آخر خود را می‌کشد. استان کرمانشاه به عنوان یکی از مهم‌ترین زیست‌بوم‌های این رشته‌کوه، این روزها صحنه تقابل میان دو نیروی متضاد است: از یک سو، درختان بلوط و بنه به عنوان فیلترهای بیولوژیک عظیم، سدی در برابر گردوغبار ایجاد می‌کنند و از سوی دیگر، افزایش بی‌رویه آلاینده‌ها، این سرمایه‌های ارزشمند را به سوی زوال و خفگی پیش می‌برد.

مقابله با ریزگردها؛ هر هکتار جنگل، ۶۸ تن غبار را مهار می‌کند

کارشناسان محیط‌زیست معتقدند که توسعه کمربندهای سبز و احیای پوشش‌های جنگلی، مؤثرترین و پایدارترین راهکار برای مهار پدیده ریزگردهاست. درختان با ساختار مورفولوژیک ویژه خود، همانند یک فیلتر غول‌پیکر عمل کرده و حجم عظیمی از ذرات معلق را جذب می‌کنند. عبدالعلی جلیلیان، رئیس جنگلداری اداره کل منابع طبیعی کرمانشاه، با اشاره به این ویژگی منحصربه‌فرد تأکید می‌کند: «هر هکتار جنگل می‌تواند تا ۶۸ تن گردوغبار را در هر وزش باد، در خود رسوب دهد. این ظرفیت شگفت‌انگیز، درختان را به مهم‌ترین متحد بشر در برابر هجوم شن‌های روان و ریزگردها تبدیل کرده است.»

با این حال، این فیلترهای طبیعی خود قربانی اصلی آلودگی هستند. افزایش غلظت گازهای سمی نظیر دی‌اکسید گوگرد و اکسیدهای نیتروژن، زمینه‌ساز باران‌های اسیدی و تخریب تدریجی کلروفیل برگ‌ها می‌شود. نتیجه این فرسایش خاموش، کاهش فتوسنتز، زردی زودهنگام برگ‌ها و در نهایت، تضعیف توانایی درختان در مقابل آفات و خشکسالی است.

تغییرات اقلیمی و حشرات گرده‌افشان؛ زنجیره‌ای در حال گسست

تأثیر مخرب آلودگی هوا بر جنگل‌های زاگرس، تنها به درختان محدود نمی‌شود. وحید عزیزی، کارشناس بهره‌برداری از جنگل‌ها، هشدار می‌دهد که افزایش آلاینده‌ها، جمعیت حشرات گرده‌افشان را به شدت کاهش داده و این مسئله، زادآوری و بقای بسیاری از گونه‌های گیاهی را با خطر جدی مواجه کرده است. وی توضیح می‌دهد: «با افزایش آلودگی، گونه‌های پهن‌برگ بومی به تدریج جای خود را به گونه‌های سوزنی‌برگ می‌دهند که توان پالایش هوای بسیار کمتری دارند. این تغییر ترکیب گونه‌ها، یک فاجعه اکولوژیک خاموش است که تاب‌آوری جنگل را در برابر ریزگردها به شدت کاهش می‌دهد.»

در شرایط کنونی، جنگل‌های زاگرس بیش از هر زمان دیگری به یک «تیمار» فوری نیاز دارند. کارشناسان معتقدند که احیای این سپر سبز، مستلزم تخصیص بودجه‌های ملی برای اجرای طرح کمربند سبز حفاظتی در پیرامون شهرهای آلوده و همچنین اعمال نظارت‌های سخت‌گیرانه بر صنایع و پالایشگاه‌های استان است. تنها در سایه چنین اقداماتی می‌توان امیدوار بود که درختان بلوط، این میراث ارزشمند کهن‌سال، بتوانند بار دیگر نفس بکشند و نقش تاریخی خود را در حفاظت از خاک و هوای زاگرس ایفا کنند.

مجله خبری صبح آنلاین

LEAVE A RESPONSE

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *